CÔNG TY CỔ PHẦN XUẤT NHẬP KHẨU
THÉP VÀ THIẾT BỊ HÀ NỘI

Tình trạng nhập sắt thép phế liệu tràn lan của Việt Nam

Theo số liệu được tổng hợp từ Tổng cục Hải quan Việt Nam cho biết, chỉ trong vòng 7 tháng đầu năm 2018, các doanh nghiệp thép Việt đã bỏ ra khoảng 1 tỷ USD để nhập gần 3 triệu tấn sắt thép phế liệu. Trong khi đó, từ đầu năm đến nay các sản phẩm sắt thép cũng là một trong những mặt hàng xuất khẩu có mức độ tăng trưởng cao nhất của nước ta. Cụ thể, trong 7 tháng đầu năm 2018, Việt Nam đã xuất khẩu đi 3,4 triệu tấn, tăng hơn 40% về khối lượng so với cùng kỳ năm ngoái.

phe-lieu

Chủ một doanh nghiệp sản xuất sắt thép ở VN nhận định với RFA rằng:

"Chuyện người ta nhập phế liệu thì phải có lợi người ta mới nhập, không phải tự nhiên Việt Nam, Thái Lan trở thành bãi rác của thế giới. Lượng cung máy móc cũ và phế liệu cũ ở nước ta không đủ cung, bên cạnh đó nhập ở nước ngoài mà giá rẻ hơn thì người ta cứ nhập thôi.

Còn chuyện xuất khẩu nhiều nhưng vẫn phải nhập khẩu nhiều thì đơn giản là thép phải đạt tiêu chuẩn mới xuất đi được, chứ không thể xuất phế liệu đi. Bản thân những doanh nghiệp hàng đầu như Hoa Sen hay nhiều nhà máy khác xuất khẩu đi rất nhiều nhưng họ cũng nhập phôi từ Trung Quốc hay một số nước phát triển về, sau đó xử lý công nghệ. Chẳng hạn ở Việt Nam có ống thép mạ kẽm, các doanh nghiệp chủ yếu nhập phôi từ Trung Quốc về rồi tiến hành mạ kẽm sau đó lại xuất đi.

Những phế liệu không đạt tiêu chuẩn cũng được người ta nhập về, nhưng chủ yếu để phục vụ thị trường nội địa."  - Giám đốc một doanh nghiệp sắt thép trong nước cho biết.

Việt Nam là một quốc gia cho phép nhập khẩu phế liệu để làm nguyên liệu cho các ngành sản xuất. Theo Bộ Tài nguyên và Môi trường cho biết: Tính đến nay, cả nước có tới 928 doanh nghiệp chuyên nhập khẩu phế liệu. Bên cạnh sắt thép, một số phế liệu khác cũng được nhập về Việt Nam như: tàu thuyền cũ, lốp xe ô tô, giấy...

Việc nhập khẩu phế liệu với số lượng lớn nhưng không kịp xử lý đã dẫn đến tình trạng tồn lưu rất nhiều phế liệu ở các cảng biển. Theo dữ liệu của Tổng cục Hải Việt Nam quan công bố, tính đến tháng 07/2018, cả nước đã tồn đọng hơn 5.000 container phế liệu các loại, trong đó nhiều nhất là cảng TP.HCM với hơn 3.500 container, còn lại hơn 1.400 container nằm ở cảng Hải Phòng. Nguyên nhân chủ yếu là các phế liệu này không đáp ứng đủ điều kiện về bảo vệ môi trường nên không được cơ quan chức năng giải quyết thủ tục thông quan.

Có một vấn đề khác trong nhập khẩu sắt thép phế liệu là nhiều doanh nghiệp không được Bộ Tài nguyên  và Môi trường cấp phép nhập khẩu, nhưng đã làm giả giấy tờ để được nhập khẩu sắt thép phế liệu hợp pháp. Thật đáng tiếc, cơ quan chức năng thừa nhận  khó để phát hiện doanh nghiệp nào làm giả giấy tờ.

Cũng theo nguồn tin cho biết, sắt thép phế liệu không đạt tiêu chuẩn sẽ sản xuất ra các sản phẩm thép (ví dụ như thép ống, thép hình) kém chất lượng. Những sản phẩm thép này không đủ tiêu chuẩn để xuất khẩu, chủ yếu để bán trong nước, nhưng giá cũng rất cao so với thép ống nhập khẩu.

Sắt thép phế liệu nhập khẩu mang hệ lụy xấu tới môi trường

nhap-sat-thep-phe-lieu

Theo Tiến sĩ Lê Văn Triết, nguyên Bộ trưởng Bộ Thương mại, Nhà nước quản lý lỏng lẻo việc nhập khẩu sắt thép phế liệu dẫn đến việc nhập khẩu tràn lan, gây ra những hệ lụy nghiêm trọng về môi trường, kinh tế và xã hội:

Theo tôi, đã là phế liệu nói chung thì không nên nhập, nhưng nhiều doanh nghiệp chủ yếu nhìn vào lợi ích của trước mắt thì họ nhập về, cộng thêm Nhà nước ta không quản lý chặt chẽ về vấn đề này. Chính điều này để lại rất nhiều hậu quả. Trước tiên, người ta thải ra mà mình thu về thì về mặt môi trường là hứng cái ô nhiễm về, trong khi các doanh nghiệp không thể mang về xử lý cho thật đàng hoàng và cẩn thận.

Thứ hai, con đường đó chẳng qua để kiếm tiền làm giàu thôi, nó không phải là một cách gì để phát triển kinh tế xã hội có bài bản, bền vững, đi lên hiện đại.

Đứng về mặt xã hội, họ làm như vậy cũng tạo ra công ăn việc làm cho rất nhiều người. Nhưng thực tế lương bổng cũng chả được bao nhiêu, vì thực chất họ đang khai thác nhân công giá rẻ. Điều đó không đúng với hướng phát triển cũng như chính sách giúp người lao động vươn lên trở thành lao động có kỹ thuật.

Từ lâu, các chuyên gia đã cảnh báo nguy cơ nước ta sẽ trở thành bãi rác của thế giới nếu vẫn tiếp tục cho phép nhập khẩu phế liệu bừa bãi. Tuy nhiên cho đến nay tình trạng này chưa có dấu hiệu hạ nhiệt, mà thậm chí số lượng phế liệu tồn đọng ở các cảng biển còn tăng lên 200-400% so với cùng kỳ năm ngoái, theo Tổng cục Hải quan Việt Nam.

Cho dù không có thống kê phân loại chi tiết nhưng sắt thép phế liệu nhập khẩu có rất nhiều loại, nếu là phế liệu thép xây dựng, các thanh thép được loại bỏ từ các công trình phá dỡ thì chúng sẽ được tận dụng tối đa cho việc luyện gang, thép. Nếu phế liệu ở dạng cấu kiện như: máy móc, thiết bị, linh kiện, vi mạch, hoặc tàu thuyền, dây chuyền... phải qua quá trình tháo rời từng linh phụ kiện mới đưa vào sản xuất. Việc này sẽ làm mất thêm chi phí, lưu kho bãi và nguy cơ gây ô nhiễm môi trường cao vì những mặt hàng này chứa những chất thải  vô cùng nguy hại gây ô nhiễm rất nặng nề như chì, thủy ngân…

Tại một phiên họp Thường trực Chính phủ vào cuối tháng 7 vừa qua, Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc đã yêu cầu không cấp phép mới cho doanh nghiệp nhập phế liệu, và phải khởi tố một số vụ vi phạm luật môi trường cũng như nhập khẩu phế liệu trái phép về Việt Nam để răn đe các doanh nghiệp.

Nước láng giềng Trung Quốc cũng từng là  một quốc gia cho phép nhập khẩu phế liệu giống Việt Nam hiện tại, tuy nhiên vào cuối năm ngoái chính phủ nước này đã ra lệnh ngừng nhập khẩu 24 loại phế liệu. Điều này buộc các nước xuất khẩu phế liệu sang nước này phải đi tìm đối tác mới, trong đó bao gồm thị trường Việt. Bộ Tài nguyên Môi trường cho rằng đây chính là nguyên nhân khiến phế liệu vào Việt Nam tăng mạnh trong năm nay.

TS. Lê Văn Triết cũng nhận định thêm rằng VN cần có các chính sách quản lý việc nhập khẩu phế liệu nghiêm ngặt hơn để tránh trở thành bãi rác công nghệ của thế giới:

Nếu những phế liệu đó thực sự đem về làm ra sản phẩm đạt chất lượng, tạo công ăn việc làm tốt, và có chiều hướng để phát triển đi lên được, thì Nhà nước nên cân nhắc cho nhập khẩu. Trong trường hợp đó, Nhà nước phải xem lại cơ cấu của nền kinh tế để xem loại phế liệu gì phù hợp và phát triển được thì cho nhập, còn cái gì gây ra ô nhiễm môi trường thì nên có chủ trương cấm nhập. Về việc này, các cơ quan Nhà nước phải cùng ngồi lại với nhau để bàn bạc dựa trên cơ cấu và sức mạnh của nền kinh tế nước nhà. Cơ quan Nhà nước phải đứng ra quản lý, phải có cấp nào đó đưa ra các văn bản pháp quy để quản lý, đồng thời cũng phải có những giải pháp nghiêm ngặt để các doanh nghiệp tuân thủ.

Vào năm 2016, Bộ Công thương cho biết Việt Nam mới chỉ đáp ứng được khoảng 40% nhu cầu sắt thép trong nước.  Bước sang năm 2017 Hiệp hội Thép VN cho biết, sản lượng thép được sản xuất trong nước tăng 23,5% so với năm 2016, và năm nay năm 2018 được dự báo tiếp tục là một năm ăn nên làm ra của ngành thép Việt với tốc độ tăng trưởng dự trù trên 20%. Bên cạnh sự tăng trưởng đáng giá đó, vẫn còn nhiều ẩn khuất trong ngành thép Việt Nam.

Nguồn tin tham khảo: Satthep.net

CÓ THỂ BẠN QUAN TÂM